Peysa

Efri hluti peysufata.

Hneppslulisti. Klæðispeysa. Orkering. Peysubrjóst. Peysuföt, húfubúningur, peysubúningur. Stakkur, stokkur, stakkpeysa, stokk(a)peysa.

Hneppslulisti

Mjór, svartur listi undir stokknum (stakknum) á stokkapeysu (stakkpeysu) peysufata. Hneppslulistinn er með þremur til fjórum hnappagötum til að hneppa pilsið fast við peysuna. Hneppslulisti þekktist líka á upphlutum.

Klæðispeysa

Peysa saumuð úr vönduðu svörtu ullarefni, klæði.

Orkering

Að vinna blúndu úr einföldum þræði sem vafinn er upp á sérstaka skyttu. Aðferðin mun upprunnin í Austurlöndum.

Peysa

Efri hluti peysufata. Peysan var áður fyrr prjónuð úr dökku, fínu ullarbandi og náði upp í háls. Hún er nú oftast saumuð úr svörtu klæði eða vönduðu svörtu ullarefni og lögð svörtu flaueli á börmum og framan á ermum.

Peysubrjóst

Stífaður bútur úr líni eða bómull, skreyttur hvítri blúndu eða útsaumi. Það er haft þar sem í það skín undir ókræktu bili sem myndast yfir brjóst á peysu eða skauttreyju. Peysubrjóstið er fest við pilsstrenginn og undir peysuna eða treyjuna innanverða. Blúndan efst á peysubrjóstinu er látin sjást í hálsmálinu.

Peysuföt, húfubúningur, peysubúningur

Klæðnaður sem konur tóku upp nálægt aldamótunum 1800 þegar þær fóru að nota húfur í stað falda. Aðalhlutar peysufata eru peysa, pils, svunta og húfa.  

Stakkur, stokkur, stakkpeysa, stokk(a)peysa

Stakkur (stokkur) er þéttfelldur bútur aftan á peysufatapeysu neðst og úr sama efni og peysan og hylur hnappalistann sem heldur uppi pilsinu. Því er peysan einnig nefnd stokkpeysa, stokk(a)peysa eða stakkpeysa.

   


© Allur réttur áskilinn Þjóðbúningaráð buningurinn@thjodminjasafn.is Suðurgötu 43, 101 Reykjavík Sími: 5302200